Zorgkosten bij vrouwen hoger dan bij mannen

Uit een recente analyse van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat vrouwen in 2023 gemiddeld meer zorgkosten maakten dan mannen. De kosten die via de basisverzekering werden vergoed, lagen bij vrouwen ongeveer 13 procent hoger dan bij mannen, met een gemiddeld bedrag van ruim 3.200 euro per vrouw tegenover 2.850 euro per man. Dit verschil is echter sterk afhankelijk van leeftijd en de aard van de zorgverlening.

Leeftijd bepaalt het verschil

Het verschil in zorgkosten tussen mannen en vrouwen hangt sterk samen met leeftijd. Vrouwen tussen de 15 en 55 jaar dragen in belangrijke mate bij aan het hogere gemiddelde. In deze vruchtbare levensfase maken zij vaker gebruik van ziekenhuiszorg, bijvoorbeeld in verband met zwangerschap en bevalling. Daarnaast omvatten de hogere uitgaven geboortezorg, waaronder verloskundige zorg en kraamzorg, evenals regulier gebruik van huisartsenzorg en specialistische zorg. Ook maken vrouwen in deze periode gemiddeld vaker gebruik van geestelijke gezondheidszorg dan mannen. Het verschil in kosten is het grootst bij vrouwen van 30 tot 35 jaar, die in 2023 gemiddeld bijna 3.000 euro aan zorgkosten hadden, tegenover ongeveer 1.400 euro bij mannen van dezelfde leeftijd. Bij jongvolwassenen tussen 20 en 25 jaar liggen de zorgkosten van mannen en vrouwen juist veel dichter bij elkaar.

Vanaf zestig jaar keren de verhoudingen om

Na ongeveer het zestigste levensjaar verandert het patroon van zorgkosten. Mannen maken vanaf deze leeftijd gemiddeld meer zorgkosten dan vrouwen, vooral door hogere uitgaven aan ziekenhuiszorg. Vanaf ongeveer zeventig jaar liggen de ziekenhuisuitgaven van mannen gemiddeld zo’n dertig procent hoger dan die van vrouwen. Dit komt doordat mannen vaker of ernstiger te maken krijgen met aandoeningen zoals hart- en vaatziekten en bepaalde vormen van kanker. Bij de oudste leeftijdsgroep, van 85 jaar en ouder, zijn de zorgkosten voor zowel mannen als vrouwen het hoogst, met gemiddelde uitgaven van bijna 9.300 euro voor mannen en ruim 8.500 euro voor vrouwen. Het hogere zorgverbruik van oudere mannen hangt niet alleen samen met de aard en ernst van aandoeningen, maar ook met de intensiteit van ziekenhuisbehandelingen. Leefstijl en chronische aandoeningen spelen hier een rol in. Vrouwen leven bovendien gemiddeld langer en blijven doorgaans gezonder op oudere leeftijd.

Gemiddelde zorgkosten per leeftijdsgroep

Hieronder staan de gemiddelde zorgkosten per persoon in euro's in 2023, verdeeld over verschillende leeftijdsgroepen.

Leeftijd	Mannen (euro)	Vrouwen (euro)
0	5.308	4.599
1 tot 5 jaar	1.711	1.313
5 tot 10 jaar	1.494	1.232
10 tot 15 jaar	1.256	1.134
15 tot 20 jaar	1.291	1.526
20 tot 25 jaar	1.270	1.937
25 tot 30 jaar	1.332	2.464
30 tot 35 jaar	1.427	3.015
35 tot 40 jaar	1.506	2.660
40 tot 45 jaar	1.664	2.322
45 tot 50 jaar	1.945	2.422
50 tot 55 jaar	2.346	2.764
55 tot 60 jaar	2.982	3.083
60 tot 65 jaar	3.768	3.639
65 tot 70 jaar	4.749	4.374
70 tot 75 jaar	5.965	5.201
75 tot 80 jaar	7.248	6.272
80 tot 85 jaar	8.267	7.371
85+	9.221	8.584

De bovenstaande tabel is terug te vinden in de originele bron van het CBS. Deze gegevens zijn gebaseerd op het Vektis Zorgkostenregister over de jaren 2018–2021 en zijn door het CBS geprojecteerd naar 2023, rekening houdend met demografische veranderingen en verschuivingen in ouderdomseffecten. Hierdoor ontstaat een nauwkeuriger beeld van het gemiddelde zorgverbruik per persoon, rekening houdend met zowel leeftijd als geslacht.

Wat betekent dit voor de praktijk

Het verschil in zorgkosten tussen mannen en vrouwen kan niet simpelweg worden verklaard als “meer” of “minder” gebruik van zorg. Het draait in grote mate om de levensfase en het type zorg dat nodig is. Vrouwen maken in hun jongere jaren relatief intensief gebruik van zorg, voornamelijk gerelateerd aan zwangerschap en bevalling, terwijl mannen op latere leeftijd vaker intensieve ziekenhuiszorg nodig hebben. Deze inzichten zijn van belang voor artsen, beleidsmakers en zorgverzekeraars die willen anticiperen op toekomstige zorgbehoeften en zorgbudgetten, en kunnen helpen bij het plannen van zowel preventieve als curatieve zorgprogramma’s.

Conclusie

De analyse laat duidelijk zien dat geslacht en leeftijd belangrijke bepalende factoren zijn voor zorgkosten en zorggebruik. Vrouwen hebben in de vruchtbare levensfase hogere zorgkosten, terwijl bij mannen de uitgaven na het zestigste levensjaar toenemen, met een piek op oudere leeftijd, voornamelijk door intensieve ziekenhuiszorg. Deze inzichten bieden artsen een waardevol perspectief op het patroon van zorggebruik door de levensloop heen en kunnen helpen bij het beter afstemmen van zorg en preventieve interventies op de specifieke behoeften van verschillende patiëntgroepen.