Integratie van zorg en onderzoek:het nut en de noodzaak van hoge kwaliteit real world data

Consequenties voor de dagelijkse praktijk en de rol van de longarts

prof.dr. M. Koopman, medisch oncoloog UMC Utrecht

Prof.dr. Miriam Koopman heeft een droom: een gepersonaliseerd behandeladvies voor iedere oncologie patiënt onafhankelijk van land, regio, ziekenhuis, enzovoorts. Zij heeft een unieke cohortstudie opgezet voor patiënten met colorectale kanker en hoopt dit concept ook toe te kunnen passen op andere vormen van kanker. 

Patiënten die deelnemen aan klinische trials vormen een homogene groep met relatief veel fitte en jonge mensen. Deze groep is slecht vergelijkbaar met de patiënten die zich presenteren in de dagelijkse klinische praktijk. Het behandeladvies voor de overgrote meerderheid van patiënten (95%) wordt nu gebaseerd op de uitkomsten van een heel klein deel van de patiënten (5%) in klinische studies. Om te komen tot een meer gepersonaliseerd behandeladvies is het belangrijk om van iedere patiënt te leren.

PLCRC cohort

Daartoe is voor patiënten met colorectale kanker het PLCRC cohort opgezet. Er wordt om informed consent gevraagd voor het delen van klinische data, weefsel, bloed, ingevulde vragenlijsten en toestemming om deel te nemen aan klinische trials. De toestemming tot delen geldt voor ziekenhuizen, maar bijvoorbeeld ook voor farmaceutische bedrijven en regulatoire instanties. Dit is van belang om ook onderzoeksvragen van deze partijen te kunnen beantwoorden. 

Inmiddels zijn er 64 ziekenhuizen betrokken bij het PLCRC cohort en lopen er meer dan 30 onderzoeksprojecten. Het enthousiasme om deel te nemen is groot. Ruim 90% van de patiënten geeft informed consent, waardoor er nu meer dan 20.000 patiënten vertegenwoordigd zijn.
Een voorbeeld van een afgerond project is de switch van chemotablet 5FU naar S-1. Uit klinische studies was gebleken dat S-1 mogelijk minder bijwerkingen geeft dan 5FU, maar er was onvoldoende data omtrent de veiligheid en effectiviteit in de dagelijkse praktijk. Met behulp van het PLCRC cohort werd aangetoond dat switchen van 5FU naar S-1 inderdaad een mogelijke behandeloptie is. Dit heeft geleid tot EMA goedkeuring en opname in de ESMO mCRC richtlijnen. 

Hoge kwaliteit data

Het succes van het PLCRC cohort is met name te verklaren door een brede samenwerking tussen verschillende partijen en een gecentraliseerde dataopslag. Daarbij is de kwaliteit van data heel belangrijk en die is met name afhankelijk van de input. Het is alleen mogelijk om hoge kwaliteit data te verkrijgen als de data ook duidelijk geregistreerd wordt in het patiëntdossier. Informatie die niet in het patiëntdossier staat, kan – logischerwijs - ook niet meegenomen worden. Daarnaast is standaardisatie belangrijk. Liever een minimale dataset met goed gedefinieerde relevante eindpunten dan een wirwar aan ongestructureerde data.

Binnen de stichting Oncode Accelerator wordt inmiddels gewerkt aan het opzetten van zeven nieuwe patiëntcohorten, waaronder één voor longkanker. Het doel is integratie van zorg en onderzoek en toewerken naar een zelflerend zorgsysteem, waarbij een behandeladvies op maat gegeven kan worden voor iedere patiënt.