Huisartsen ontdekken de voordelen van AI, maar tijdswinst blijft vooralsnog beperkt

Een groeiend aantal huisartsen maakt gebruik van kunstmatige intelligentie (AI) in de dagelijkse praktijk. Hoewel de technologie nog geen duidelijke tijdswinst oplevert, ervaren veel huisartsen wél dat hun werk rustiger wordt en dat zij meer aandacht hebben voor de patiënt. Dat blijkt uit een peiling van de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) onder 1.168 huisartsen.

Volgens het onderzoek gebruikt 60% van de huisartsen al AI in de praktijk. Nog eens 32% overweegt ermee te starten. De groei komt vooral door huisartsen zelf: bijna 9 op de 10 gebruikers zetten AI wekelijks of dagelijks in. Opvallend is dat andere zorgprofessionals binnen de praktijk, zoals praktijkondersteuners, doktersassistenten en praktijkmanagers, aanzienlijk minder van AI gebruikmaken. Huisartsen verwachten dat dit verschil ook de komende jaren blijft bestaan. Het gebruik van AI groeit snel. Toch kijkt de beroepsgroep vooruit: driekwart van de huisartsen verwacht dat AI over vijf jaar een vast onderdeel is van de huisartsenpraktijk.Het onderzoek biedt dan ook een kijkje in de huidige en toekomstige toepassing van AI in huisartsenpraktijken.

Waarvoor gebruiken huisartsen AI?

Huisartsen gebruiken AI vooral voor het opzoeken van medische informatie en onderbouwing. Daarnaast wordt de tool gebruikt voor spraakgestuurde verslaglegging en consultsamenvattingen. De meest genoemde AI-tools zijn Juvoly, Ask Aletta (beide gericht op de eerste lijn) en ChatGPT.

Hoewel AI huisartsen op dit moment nog nauwelijks tijdwinst oplevert, merken zij wel dat de kwaliteit van hun werk verbetert. Zo geeft 88 procent van de huisartsen aan dat hun werk meer rust biedt sinds zij AI gebruiken. Ook kunnen zij tijdens consulten beter naar patiënten luisteren, omdat zij minder bezig hoeven te zijn met administratieve taken. Eén op de vijf huisartsen ervaart zelfs een duidelijke vermindering van de werkdruk, terwijl ruim de helft een lichte daling opmerkt. Deze verminderde druk maakt het werk leuker, aldus huisartsen. De winst zit dus vooral in werkplezier en focus, niet in de minuten.

Een huisarts verwoordt het treffend in het onderzoek: “AI helpt me beter luisteren, niet sneller werken.” Ondanks het beperkte effect op tijdsbesparing zouden drie op de vier gebruikers hun AI-tool wel aanbevelen aan collega’s.

Vertrouwen én bezorgdheden

Het vertrouwen van huisartsen in AI is over het algemeen redelijk, met een gemiddelde score van 6,9 op een schaal van tien. Tegelijkertijd bestaan er duidelijke zorgen, wat zich uit in terughoudendheid bij veel artsen. Zij zouden zich volledig verantwoordelijk voelen voor de beslissingen en uitkomsten van behandelingen die gebaseerd zijn op aanbevelingen of informatie van een AI-systeem, terwijl zij deze gegevens niet kunnen toetsen of verifiëren om te controleren of ze goed onderbouwd zijn. Ook ethische overwegingen spelen een rol: veel artsen ervaren dat een computeradvies niet altijd aansluit bij de persoonlijke situatie, emoties of waarden van een patiënt. Vooral huisartsen die nog niet met AI werken, zijn sceptisch. Zij geven aan behoefte te hebben aan praktische voorbeelden uit de dagelijkse praktijk, duidelijke juridische kaders en meer scholing en ondersteuning. Bovendien vragen zij om heldere afspraken over privacy en aansprakelijkheid.
Verder benadrukken huisartsen dat zij altijd zelf moeten kunnen beoordelen of het advies van een AI-systeem klopt. Volgens hen blijft ethiek een essentieel onderdeel van hun vakmanschap.

Aanpak van de LHV: AI moet werkbaar én verantwoord zijn

In een gezamenlijke digitaliseringswerkagenda van de LHV, het NHG, InEen en de VPH wordt gewerkt aan een betere implementatie van AI in de huisartsenzorg. Binnen deze samenwerking staan meerdere acties centraal. Zo wordt ingezet op een goede integratie van AI in de huisartsen informatiesystemen (HIS), zodat dubbele administratie wordt voorkomen. Daarnaast worden er duidelijke kaders opgesteld rondom privacy en aansprakelijkheid. Ook komen er praktische handreikingen en voorbeelden beschikbaar via een speciaal LHV AI-netwerk, zodat huisartsen van elkaar kunnen leren. Een belangrijk uitgangspunt binnen deze agenda is dat technologie het huisartsenvak ondersteunt, maar nooit mag gaan bepalen hoe het vak wordt uitgeoefend of kernwerkzaamheden vervangen.

De LHV geeft huisartsen die AI in hun praktijk willen gaan gebruiken vier belangrijke adviezen. Ten eerste wordt geadviseerd om klein te beginnen door bijvoorbeeld één tool voor spraakherkenning of het maken van samenvattingen uit te proberen. Ten tweede is het belangrijk om veilige koppelingen te gebruiken; huisartsen kunnen bij hun HIS-leverancier navragen welke AI-modules beschikbaar en veilig zijn. Ten derde moeten huisartsen kritisch blijven en zich realiseren dat zij altijd de eindverantwoordelijkheid dragen voor de uitkomsten van AI. Ten slotte raadt de LHV aan om te leren van collega’s door zich aan te sluiten bij het LHV-netwerk Huisarts & AI of scholing te volgen via de LHV-Academie.

Kortom, AI biedt huisartsen vooral meer rust, focus en werkplezier, en verandert daarmee de manier van werken zonder het vak te vervangen. Met de juiste kaders, regelgeving en kennis kan AI echter op termijn een belangrijke bijdrage leveren aan de efficiëntie en kwaliteit van de huisartsenzorg.